…sz dostępny kosmos skurczy się do tej jednej połączonej struktury otoczonej ze wszystkich stron przez nieskończoną, nieprzeniknioną i pustą odchłań. I to prowadzi nas do jeszcze jednej, co prawda niezwykle odległej, ale bardzo smutnej wizji dalekiej przyszłości. w której każda galaktyka poza naszym bezpośrednim sąsiedztwem znika z nieba na zawsze. Z upływem setek miliardów lat kosmiczny horyzont zdarzeń będzie zbliżał się do obserwatora, który znajduje się w grupie lokalnej. Kolejne wielkie gromady galaktyk, takie jak sąsiadująca z nami gromada w pannie będą po kolei przekraczać te linie bez powrotu. Ich światło będzie bardzo słabnąć, ich przesunięcie ku czerwieni osiągnie wartości ekstremalne, aż w końcu zgasną dla naszych instrumentów na zawsze. Przyszli astronomowie, którzy urodzą się na planetach wokół naszych dogasających gwiazd za 100 czy 200 miliardów lat, spojrzą w nocne niebo i nie zobaczą absolutnie nic poza gwiazdami własnej galaktyki. Kosmiczne promieniowanie tła, które dziś pozwala nam badać narodziny wszechświata i wielki wybuch, zostanie rozciągnięte do tego stopnia, że jego…